Osnivačica suda: Melanija Mela Dugonjić

Melanija Mela Dugonjić bila je pravnica i društvena aktivistkinja, jedna od osnivačica Opštinskog suda u Višegradu, kojoj je posvetila čitav radni vijek. Njeno profesionalno i društveno djelovanje odvijalo se u kontekstu poslijeratne pravosudne i društvene reorganizacije u Federativnoj Narodnoj Republici Jugoslaviji, kada su nove vlasti, nakon Drugog svjetskog rata, započele opsežne reforme s ciljem uspostavljanja socijalističkog pravnog poretka.

Zakon o sudovima iz 1945. godine postavio je temelje nove sudske mreže, u okviru koje su uspostavljeni opštinski (sreski), okružni i vrhovni sudovi. Opštinski sudovi imali su nadležnost nad svakodnevnim građanskim i krivičnim predmetima, ali su istovremeno bili uključeni i u politički osjetljive procese, uključujući suđenja za saradnju s okupatorom, konfiskaciju imovine i sprovođenje nacionalizacije i agrarne reforme. U prvim poslijeratnim godinama značajan broj sudija dolazio je iz partizanskih redova, često uz ubrzanu pravnu obuku, a sudovi su djelovali u tijesnoj saradnji s narodnim odborima, koji su predstavljali lokalne organe vlasti.

Opštinski sud u Višegradu osnovan je 1945. godine i obuhvatao je teritoriju opština Višegrad i Rudo. U prvim godinama djelovanja vodio je postupke protiv osoba optuženih za saradnju s okupatorom i protivdržavne aktivnosti, kao i predmete vezane za upravljanje imovinom koja je prešla u državno vlasništvo. Melanija Dugonjić bila je među osnivačima ovog suda i u njemu je radila sve do penzionisanja. S obzirom na teritorijalnu nadležnost suda i slabu infrastrukturu, njen rad je često podrazumijevao terenske uviđaje, do kojih je, naročito tokom 1950-ih i 1960-ih godina, putovala pješke ili na konju.

Pored profesionalnog angažmana u pravosuđu, Dugonjić je nastavila aktivno društveno djelovanje i nakon rata. Bila je članica Antifašističkog fronta žena u Višegradu i učestvovala u organizaciji rada AFŽ-a na području Višegrada i Ruda, s posebnim fokusom na opismenjavanje žena u ruralnim sredinama, na potezu od Vardišta do Bijelog Brda. Učestvovala je i u osnivanju i opremanju prvog folklornog društva u Višegradu, doprinoseći razvoju kulturnog života u poslijeratnoj zajednici.

Za svoj dugogodišnji rad i doprinos društvu odlikovana je Ordenom zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom. Uprkos tome, nikada nije isticala vlastite zasluge niti je koristila politički položaj svog brata Rate Dugonjića, koji je obavljao visoke funkcije u Bosni i Hercegovini i Jugoslaviji. Sa suprugom Vukadinom imala je dvojicu sinova, Željka i Predraga, dok im je petoro djece umrlo u ranom djetinjstvu. Živjela je povučeno i umrla 2000. godine u Višegradu, okružena porodicom. Sahrani je prisustvovao veliki broj sugrađana, što je svjedočilo o ugledu i poštovanju koje je uživala u lokalnoj zajednici.