Ženske radne brigade

Gradovi su nakon Drugog svjetskog rata nosili vidljive tragove bombardovanja i borbi – a Banja Luka nije bila izuzetak. Ruševine kuća, napušteni objekti, oštećene ulice. Važan uvid u rane poslijeratne napore obnove pruža zapisnik sa Druge okružne konferencije Antifašističkog fronta žena u Banjoj Luci, održane 12. maja 1946. godine. Dokument pokazuje na koji su se način žene organizovale i aktivno uključile u sanaciju grada.

Saznajemo iz izvještaja: Jedna od ključnih inicijativa bila je obnova Numanovića ulice, gotovo u potpunosti devastirane tokom savezničkog bombardovanja u maju 1944. godine, kao i tokom borbi vođenih u samom gradu u završnoj fazi oslobođenja. Iako se nije nalazila u užem centru Banje Luke, ova ulica imala je poseban značaj zbog stare škole smještene u njenom sklopu. Sanaciju Numanovića ulice organizovala je Julka Babić, okupivši žensku radnu brigadu koja je brojala 825 žena. Njen angažman nije bio izolovan slučaj. Prije toga, žene su učestvovale u obnovi i ponovnom pokretanju fabrike duhana, a slične inicijative proširene su i na druga područja pod ingerencijom banjalučkog sreza. U Drvaru su žene učestvovale u obnovi pilane, čime je povećan broj zaposlenih žena u toj fabrici, dok iz Prijedora stižu podaci o 1.275 uloženih radnih dana u izgradnju zadruga, škola i društvenih objekata.

Model organizovanja ovakvih akcija oslanjao se na iskustva iz ratnog perioda, posebno na veliku žetvenu akciju u Sanačkoj dolini, kada je oko 7.000 omladinki i omladinaca zajedničkim radom osiguravalo logistiku za potrebe Narodnooslobodilačke borbe. U poratnim uslovima, radne akcije postale su ključni mehanizam za nadoknadu nedostatka radne snage, oslanjajući se na dobrovoljni angažman stanovništva. Osim neposrednog doprinosa obnovi, radne akcije nudile su i mogućnost sticanja novih znanja i vještina kroz kurseve, edukativne, sportske i kulturne aktivnosti. Tako su ženske brigade, uz druženje i zajedništvo, učestvovale u obnovi poslijeratne Banje Luke.